على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3923

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ضرب ) : ارشاد كرد او را و راه راست نمود به دو . و هداه الطريق و له و اليه : نمود به او راه را . و فلانا لا يهدى الطريق : فلان نمىيابد راه را . و هدى فلانا الطريق هداية : پيدا و آشكار كرد براى فلان راه را و آگاهانيد و نمود به دو راه را . و قوله تعالى : أَ وَ لَمْ يَهْدِ لَهُمْ : آيا بيان نكرد از براى ايشان و نياگاهانيد ايشان را . و هديت العروس الى بعلها هداء : فرستادم عروس را به خانه شوهر خود . و هديت ( مجهولا ) : فرستاده شد . و نيز هدى : به راه ديگر رفتن . يق : هدى هدى فلان : راه رفت بسيرت فلان و مانند آن رفتار كرد . و پيش درآمدن و پيشى گرفتن . يق : هداه : پيشى گرفت او را . هدى ( hady ) و ( hedy ) ع . ج . هدية ( hadyat ) و ( hedyat ) . هدى ( hod ) ا . ع . روز . و راستى و رشاد و راه راست و راه‌نمايى و دلالت ، مذكر و مؤنث هر دو آيد . هدى ( hod ) م . ع . هدى هديا و هدى . ر . هدى . هدى ( hadiyy ) ا . ع . اسير و بندى . و عروس . و محترم و ارجمند از هر چيزى . و همسايه . و قربانى كه به مكه فرستند . هدى ( hadiyy ) و ( hady ) ع . ج هدية ( hadayyat ) و ( hadyat ) . يعنى قربانيهايى كه به مكه فرستند و بعضى گفته‌اند : المثقل جمع المخفف . هديا ( hadiyyan ) ع . در قول زهير : فلم ار . معشرا اسروا هديا و لم ار جار بيت يستباء . قوله هديا اى الرجل الذى له حرمة كحرمة هدى البيت و قوله يستباء مجهولا افتعال من السبى . هدئ ( hadi ' ) ا . آرميدن . يق : اتانا بعد هدئ من الليل . هدية ( hadyat ) ا . ع . واحد هدى يعنى يك قربانى كه به مكه فرستند . هدية ( hadyat ) و ( hedyat ) ا . ع . طريقه و روش و سيرت . و سكينه و وقار در هيئت و حسن منظر . ج : هدى ( hady ) و ( hedy ) . يق : ما احسن هديته : چه نيكوست سيرت او . و كذلك : ما احسن هديته . هدية ( hadyat ) و ( hedyat ) و ( hodyat ) ا . ع . كار و روى كار و جهة كار . يق : خذ فى هديتك و لا تعدل عنه : يعنى داشته باش آنچه را كه دارى از حديث و عمل و تجاوز مكن از آن . و نظر فلان هدية امره : نگريست فلان روى و جهة كار خود را و هم‌چنين است هدية ( hedyat ) و ( hodyat ) در هر دو معنى . هدية ( hedyat ) م . ع . هدى هديا و هدية . ر . هدى . هدية ( hadiyyat ) ا . ع . تحفه و ارمغان . ج : هدايا و هداوى ( had v ) و ( had vi ) . و عروس . و نيز قربانى كه به مكه فرستند . ج : هدى . و از اعلام است . هديد ( hadid ) م . ع . مرد دراز و بانك سخت . هديد ( hadid ) م . ع . هد الحائط هديدا ( از باب ضرب ) : بانك برآورد آن ديوار وقت فرو افتادن . هدير ( hadir ) ا . ع . بانك شتر و كبوتر . هدير ( hadir ) م . ع . هدر هدرا و هديرا . ر . هدر . هديل ( hadil ) ا . ع . بانك كبوتر و بانك كبوتر نر و بانك كبوتر وحشى . و چوزهء كبوتر و كبوتر نر . و نام كبوتر بچه‌اى در عهد نوح پيغمبر . هديل ( hadil ) م . ع . هدل هدلا و هديلا . ر . هدل . هديم ( hadim ) ا . ع . گياه باقى ماندهء از سال اول . هدينه ( hadine ) ا . پ . زينه و پايه و نردبان . هديه ( hadye ) و ( hadiyye ) ا . پ . مأخوذ از تازى - تحفه و ارمغان و پيشكش . و هديه قرآن : قيمت قرآن . و هديه دندان : پولى كه به فقرا و مساكين در ضيافت پس از صرف غذا مىدهند . هذ ( hazz ) ص . ع . سيف هذ : شمشير برنده . هذ ( hazz ) م . ع . هذه هذا و هذذا و هذاذا ( از باب نصر ) : به زودى بريد آن را . و هذا القرآن و الحديث : شتابى كرد در خواندن قرآن و حديث و بتندى خواند آنها را . هذء ( haz ' ) م . ع . هذاه هذء ( از باب فتح ) : هر چه زودتر ممكن بود بريد آن را . و هذا العدو : هلاك گردانيد آن دشمن را . و هذا فلانا : شنوانيد فلان را چيزى كه مكروه وى بود . و هذات الابل : بر زمين افتادند آن شتران . هذا ( h z ) ع . اسم اشاره بمعنى اين كه بدان به شخص و يا شئ قريب اشاره مىكنند . هذأ ( haza ' ) م . ع . هذئ من البرد هذا ( از باب سمع ) : هلاك گرديد از سرما . هذاء ( hoz ' ) ا . ع . بيهوده‌گويى در بيمارى و يا در خواب . هذاء ( hazz ' ) و هذاءة ( hazz 'at ) ص . ع . رجل هذاء :